SÜRYANİ TARİHİ
Süryaniler Kimdir?

Eski Tarih

Süryani Tarihinde Bölünmeler

Turabdin'in Diril'leri

Şırnak Beytüşşebap’taki Kayıp Çift Üzerine

Mezopotamya'nın Solan Gülleri: Keldaniler

Londra'dan Mardin'e Uzanan Bir Matbaa Hikayesi

Süryani Köylerinin İzinde: Aynvert'e Yolculuk

Türkiye'deki Azınlıkların Kültürel Çıkmazı

Kardeşçe, Barış İçinde Yaşamak Mümkün

Türkiye Kendi Tarihinden Korkmamalı

Bir Süryani Ailenin Bitmeyen Acılarının Öyküsü

1915 Süryanilerin Gelecek Umudunu Yok Etti

Memleket Bağrında Yara İzleri

Geniş Avlunun Şiir Olma Hali

Kilisede Tek Başına

Renkler Sırayla Solarken

Serçe Kanadında Yaşayan Bir Halk: Süryaniler

Süryaniler Azınlık Oldu da Sonra Ne Oldu?

Dilsiz Süryani Nasra Şammashindi

Ermeni ve Süryanilerin Birlikte Yaşadığı Bir Köy

Yok Edilen Uygarlığın Kültür Envanteri

Gavur Değiliz ki Biz, İnanıyoruz

Sürgünün Ne Olduğunu Ortadoğu'da Gördüm

İsmini Saklayamazsın ki...

Sayfo 1915 ve Sonrası Doğu-Batı Süryaniler

1915 Soykırımı Bir İnsanlık Testidir

100.Yıl Önce Katliamlar Nasıl Başlayıp Yayıldı?

Ortadoğu'nun Yeni Kalp Ağrısı Süryaniler

Amele Taburlarında Zulmedilen Süryaniler

Hakkari'de Yeşeren Bir Umut Hikayesi

Bir Hayat Kaç Kez Sıfırlanır?

Noel'in Sessiz Sakinleri: Anadolu Hıristiyanları

Erbil Yüreğimin Acı Çığlığı

Bir Bellek Kanaması

Süryaniler Filmde İlk Defa Kendilerini Oynadılar

Barışın Temsilcisi Yeni Süryani Kadim Patriği

Süryanilerin Bitmeyen Varlık Mücadelesi

Bahe'nin Lal Güncesinden

Adaylığım Süryanilere Güç Kattı

Mardin-Midyat Hattında Bir Yaşam

Süryani Katoliklerin Bina Çıkmazı

3 Dil,1 Ülke..Rojava'da Süryaniler

Kürtlerin Süryanilerle Büyük İmtihanı

Zaz Köyüne Dokunma

76 Yıldır Annesini Manastırda Bekliyor

Sanharib Malki: 15 Yaşına Kadar Sokakta Oynadım

Telkari Sanatı Tarihe Meydan Okuyor

Türkiye'nin Dil Haritası

Askeriyede, Emniyette, Mülkiyede Neden Yokuz

Paket'in Süryanicesi

Süreci Kimse Bilmiyor

Faili Meçhul Cinayetler ve Süryaniler

Bir Ninos Aho Gelip Geçti Mezopotamya'dan

Ermeni Tehciri Haklı, Süryanilere Dikkat

Suriye'den Kaçan Süryaniler Midyat'ta

Süryaniler İçin Seyfo'lar Bitmiyor

Tek Dileğim Var:Köyümün Kilisesinde Dua Edebilmek

''Gittiler'' İsimli Film Projesi

Süryanice Sogdinan Laslibo

Süryanilerin Bitmeyen Çilesi

Hristiyanlar Dönsün Ama Nasıl?

Çalgıcılar Kahvesinden Bir Ud Virtüözüne

Çok Kültürlü Bir Suriye İstiyoruz

5500 Yıl Konuşuldu, Artık Yok Oluyor

Mor Gabriel Metropoliti: Hiçbir Yere Gitmiyoruz

Türkiye Açısından Süryani Toplumu Kayıptır

Süryanilerin En Büyük Sorunu Anadilde Eğitim

Bir Belgeselin Yol Hikayesi

Köyüne Botanik Park Yapmak İstiyor

Temizlendikçe Tarih Fışkırıyor

Osmanlı Bile Topraklar Mor Gabriel'in Demiş

Manastırın O Kayıp Belgeleri

Suriye: Ötekileşmeyen Hıristiyanlar

Süryanilerle Refah ve Demokrasi Gelecek

Azınlık Okullarının Geçmişi ve Sorunları

Süryaniler'den Zarakolu'na Ödül

Herkes İçin Tam Demokrasi İstiyoruz

İşleyen Nasra Şimmeshindi

Iraklıların İstanbul'daki Küçük Bağdat'ı

Süryanilerin Bu Ülkenin Kültürüne Etkileri

Hezeka Rengini Çok Özledim

Süryaniler Vatanı'na Dönüyor

Türkiye'de Azınlık Pozitif Bir Kelime Değil

Bize Reva Görülenler Ayıp

Adaylığım Halkların Kardeşliği Bağlamında Önemli

Bu Diller Neden Kayboluyor?

Mardin Karakabuklarını Kırmalı

Acıları Hissederken Ortaklaşmak

Has Parti'nin Süryani Kurucusu

Sosyonom Amca'nın Vatan Sevgisi

Diyarbakır'da Bir Sadakat Hikayesi

Cudi'nin Eteğinde Bir Köy Vardı

Söyleşi: Gelin Arkadaşlar Yüzleşelim

Diasporada Süryanilerle Buluşma

Toprağa Gömülen Süryani Köyü: Kıllıt

Türkiye'nin Gavurları Avrupa'nın Müslümanları

Bir Kart Koleksiyoneri

Süryaniler Ne İstiyor?

Ulusu Olmayan Bir Milli Takım

Futbolla Geri Dönen Süryani

Komşumu İstiyorum

Mümkün Mü Artık Dönmek?

Sözün Bittiği An

Yolumuz Düştü Turabdin'e

Hep Hasretlerle Yaşadım

Eskikale Değil Kalitmara

Süryanileri Ayağa Kaldıran Arazi Olayı

Mezopotamya'nın Kadim Halkı: Süryaniler

Buşra ve Mahbuba

Diyarbakır'ın Üşüyen Vicdanı

Biz de mi Gidelim?

Midyat Süryani Telkarisi Tehlikede !

Süryanilerin Vefa Duygusu

İstanbul'dan Şam'a İman Yolu

Gavur Mahallesinin Son Üç Ermeni'si

Yarına Bir Harf'ten Fazlası Kalabilsin Diye

Süryani Zanaatkarlar Tarihe mi Karışıyor?

Memleketinin Tanımadığı Aydın

Aile Yedi Diyara Bölündü, Allah Bizi Bir Tuttu

Mezopotamya Bahçesine Bahar Geldi

Herşey Yarına Bir Harf İçin

Manastıra Adanmış Bir Hayat: Bahe

Safran renginde manastır: Deyrulzafaran

Akrebi dost bilen Mızra Dayı

Süryani köyünde zaman

Yolum Düştü Turabdin'e

Bahe ve Manastır

Bir Süryani Köyü: Kıllıt

Bir Tarih Yeniden Canlanıyor

İnsanlık Kokusu Yazı Dizisi

Sareköy'de (GAVAYTO) Süryani Sevinci

Mezopotamya'da Yeniden Açan Güller

Röportaj: Türkiye'de Azınlık Olmak

Süryanilerin Kudüs'ü: Deyrulzafaran

Posta Kodu 47500 Mardin/Anıtlı (HAH) Geri Dönüş

Ödül Avcısı Süryani Gazeteci

İsveç’te Süryani Bakan'ın Seçim Heyecanı

Röportaj: Radyodaki Farklı Sesler

Ağacından Ayrı Düşmüşlere

Mezopotamya Bahçesine Bahar Geldi

 
 
Şeyhmus Diken - BİANET / TURABDİN'İN DİRİL'LERİ

Asuri Süryaniler ve Keldaniler için; Kutsal Dicle Nehrinin (antik metinlerde adı Tigris) batı yakasındaki dağlık bölge; Turabdin olarak bilinir. Açılımı şudur ki; Tanrının hizmetkârlarının (kullarının) dağı (mekânı) olarak bilinir.

Milattan sonra 4. Yüzyıldan bu yana bölgede kurdukları 80 dolayındaki manastırları ile varolmuş bir topluluk, halk Asuri Süryaniler ve Keldaniler...

Betnahrin de derler turabdin çeperlerinin doğudan batıya, kuzeyden güneye genişle(til)miş ve iki nehir arası anlamına gelen haline.

Dünyanın neresine gitseler, yerleşseler kendileri için anayurt-babayurt, ata dede yadigarı topraklar olarak bilirler. Öyle de yaşarlar(dı) o diyarlarda.

Sanki belleklerinde Didem Madak'ın dizeleri gibidir onlar için köyleri;

"Ölümün ötesinde bir köy vardı,

Orda, uzakta, kalbimin en doğusunda"

Şimuni (65) ve Hürmüz (71) Diril çifti 1989 yılında Şırnak'ın Beytüşşebap ilçesine bağlı adı Mehrî (Asurice), Kovankaya (Türkçe) olan dönemin politikası sonucu boşaltılan köylerinden ayrılıp İstanbul'a yerleşiyorlar. 6'sı kız, 5'i erkek 11 çocukları var. İstanbul hep dar geliyor çifte onca devasa bir şehir olmasına rağmen.

1992'de bütün riski göze alarak tekrar dönüyorlar köylerine. Ama 1994'de bir daha boşaltılıyor köyleri. Yeniden İstanbul'a dönüyorlar.

Tam 17 yıl sonra 2011'de yeniden dönüyorlar köylerine ve baharın ve yazın, her yılın beş ayını iki yıl kadar köyde geçiriyorlar. 2014 yılından sonra da artık tümüyle tekrar köylerine dönüyorlar. Köyde o tarihten sonra yerleşik altı hane olduğu kayıtlarda.

Şimuni ve Hürmüz Diril çiftinden 11 ocak 2020 tarihinden bu yana haber yoktu, kayıptılar. Şimuni Diril'in cesedi 70 gün sonra evlerinin yakınındaki dere yatağında bulundu. Eşi Hürmüz Diril halen kayıp.

Yine böyle bir kayıp vakası (oğlu) sonucu evini, köyünü terk edip yurt dışına giden ve yıllar sonra kemikleri bir kuyuda bulundu diye gelen haber üzerine topraklarına dönen bir babanın ve ailesinin; baba oğulun birlikte yaptığı el emeği bir kapı üzerinden hikâyesinin anlatıldığı "Kapı" filmini geçtiğimiz yıl izlemiştim, onu anımsadım.


"Bi masumu öldürmek günah değil mi?" diyordu baba! "O kapının üstündeki su damlası, benim 25 yıldır koklayamadığım oğlumun teri. O kapının üstündeki hayat ağacının dalları kırık artık. O kapıdaki güvercinler yok artık! Çünkü biz; evimizden, barkımızdan, yurdumuzdan göç ettik..." ve film bir kuyunun ağzında derinlere hançeresini yırtarcasına bağıran ananın feryadı ile bitiyordu.

Diril ailesi 1994'te faili meçhul cinayetler ve kayıplar döneminde biri 12, diğeri 16 yaşlarında iki kuzen çocuklarını da kaybetmişler. Hâla akıbetleri bilinmiyormuş!

Soyadları "Diril"di. Belki de kutsiyetine inandıkları coğrafyalarındaki köylerine yeniden can, hayat bulup "dirilmek" için mi gelmişlerdi sanki!

Ama, sanki Murathan Mungan o acı kaderi yazmıştı zaten hayli yıllar evvelinden;

"Gökyüzünün karanlık kefeniyle örtük

Yıldızların delik deşik ettiği ölüleriz

Adsız ölüleriz

Adları bir coğrafya ile yan yana yazılan

...

Dağlanmış dil, narın rengi

On binlerin dönüştüğü uğuldarken

Doğunun yeni defteri

Topraktan çobanyıldızına değin

Her yer her şey karanlık bir pusuda

Yazının, tekerleğin, tarihin

İlk çocuklarından

Ey büyük mezopotamya

İki bin yıllık gece

Dön geri bak

Kardeşlerim ölüyor kalbimin doğusunda"

Ez cümle içimden dökülenlerdir:

Yaşasaydı Şimuni Diril Hanım,

Evet yaşasaydı eğer

Ona da yasaklayacaklardı sokağı belki!

Altmışbeşindeydi çünkü,

malum yaş yasağı,

'evde kal'

aman ölme,

sen bize lazımsın diyecekler miydi sahi!

Demediler!

Ve dahi yaşına da bakmadılar.

Daha önce de bakmamışlardı,

soyundan olanların yaş kütüklerine.

Yaşı kadar gün kayıp kaldı,

Sonra buldular cesedini,

Evinin yakınında dere yatağında.

Savaş zamanında ebeveynler gömermiş çocuklarını. Barış zamanında ise çocuklar; analarını, babalarını. Oğlu gömdü anasını, sahi hangi zamandı bu zaman; unuttum.

27 Mart 2020 Diyarbekir

Kaynak: BİANET, Şeyhmus Diken ; Güncelleme Tarihi: 28 Mart 2020

 
   

   


© Copyright 2008 www.suryaniler.com
tasarım: Web Tasarım