YAZARLAR
Mezarlık Üzerine Süryani Kilisesi İstemiyoruz

Süryaniler Açısından Din ve Vicdan Özgürlüğü

Süryani-Keldani-Asuri Halkının Çığlığını Duyun

Benim Adım ...

Başın Sağolsun Türkiye: "Hepimiz Hrant'ız"

Sözlü Tarih Çalışmasına Katkıda Bulunalım

Midyat'ta Kültürel Bir Atılım

70 Yıl Önceki Şapka, 40 Yıldır Devam Eden Süreç

2004'e Girerken

Avrupa Birliği Uyum Süreci ve Süryaniler

hepsi

Diaspora Bayramları veya Aralık Özlemim

Hazan Ortasında Bir Ağaç veya Sonbahar Sendromum!

Kendi Vatanında Sürgün Edilen Bir Halk

Bir Doktorun Gözünden Irak'ta Yaşanan Felaket

Rant, Manastır Dinler mi?

Herşey Su ile Başladı

Gözyaşımız "Nakuşo'dan" Damlardı

Hayat Sohbetleri

Zamanın Dışında Gerçekliğin İçinde BAHE

Urfalı Efsuncu Orpheus - Bir Mozaiğin Macerası

Kurşun ve Yorgan

Deyr-Zafaran'ın Taşa Yazılı Mektupları

Tanrı Rahmeti ve 'Toprağı Bol Olmak'

Kendine Saklı Kitaplar

Taşların Barıştığı Hançepek

Benim Olmayan Kilise'nin...

Söyleyen ve Susan

Ben Kendim Değilim

hepsi

105.7 Süryanilerin Sesi

Benim Pehlivan Böceğim

İkinci Yarısından Seyredilen Bir Film

Burası BBC Londra

Aydın Olmak, Kendini Aydın Sanmak

Bir Evin Anımsattıkları

Ana Sütü Gibi Bedava

Samatya Kaçamakları

Baba ve Oyuncak

Bu Gece Bir Hayaletle Yaptığım Muhabbet

hepsi

Süryani Kültürü ve Gelecek Perspektifi

Arayış ve Kabristan Ziyareti

Maskeler ve Niyet

Melekle Özdeşleştirilen Annelerin Günü Kutlu Olsun

Paskalya Bayramı Mesajı -Kom Moran Men Kabro

Cömertliğin Faydaları

Nezaket, Zarafet, Nezahat

Süryanice'de İnsanlaşma ve Kültür

Okul ve Hayat

Süryani Kültüründe Yaşam Algısı

hepsi

Azınlık Kadını Olmak

Bir Sivil Tarih Çalışması; Mihail Kırılmaz

Dilde Destan, Yürekte Yara

Bahe ve Manastır

Tavandaki Çini

Mardin Dillerin ve Dinlerin Şehri (Mi?)

Albert Sevinç Hadodo'ya Veda

Şimuni Diril'in Anısına

İşaya Ağabeyi (Üşür) Kaybettik

Rahip Aho'nun Şahidiyim,Süryani Halkının Şahidiyim

İki ateş arasında bir ayin hikayesi

Bir Avuç Dut

Kapı - Süryani'nin Bitmeyen Gözyaşı!

Fotoğrafçılığı Bir Süryani'den Öğrenmek

Şırnak'a bir tek Keldani'yi çok gördüler

hepsi

Bir Düşün Peşine Düşmek

Süryani İsa'nın Hasret Rüzgarı

70. Yılında Yetmiş Bin Süryani

İnsan Yüreğinde Ne Arzuluyorsa Onu Konuşur

İsa Bakır ve Mektubu

İsa'nın Ağacını Aramak

Mor Afrem'in Hayatı

Siyah Elbiseli Süryani Kadınlar

Süryaniler ve Diyalog

Korku ve Kuşku

Bir Haberin Düşündürdükleri

Süryanilerin Son Güneşi: Metropolit Hanna Dolabani

Bir Toplum Nasıl Yok Olur?

Bu Öyküde Senden Bahsediliyor

Mor Gabriel'e Dokunmak

Mardin'de Eski Bir Gelenek: Hassit Merene

Oryantalist Maryus Bauer Mardin'de

Çicek Açmadan Meyve Vermek

Bir Süryani Halk Ozanı

Mor Şumuni ve 40-50 Kadar Süryani

Bütün Süryaniler Kimdir?

Midyat'ta Etnik Gruplar

Tespih Taneleri

Homojenliğin Gölgesinde Sıradan Süryaniler

Sabro'nun İlk Sayısına Dair

Patrik: Dua Türkçe Yapılacak Süryanice Yok

Rahibeler Nasıl Serbest Bırakıldı?

Februniye'nin Önündeki Yol

Kaçırılan Metropolitlerin Katili İstanbulda mı?

Kaçırılan Metropolitler Üzerine Bir İnceleme

 
 
Yusuf Beğtaş - Malfono - / SÜRYANİ KÜLTÜRÜ VE GELECEK PERSPEKTİFİ

Sanat, zanaât, mimari, folklor, ekonomi alanlarında özgün bir yapıya sahip Süryani kültürünün tarihi izlerini Türkiye'de; Antakya, İskenderun, Adana, Malatya, Urfa, Elazığ, Adıyaman, Diyarbakır, Mardin, Van, Batman, Hakkari, Siirt ve Şırnak yörelerinde görmek mümkündür. Süryani kültürü ve bu kültüre bağlı gelişen insan merkezli örf, adet ve ritüeller zengin folklorik özellikler içerir. Bu yapısıyla, her zaman bölgenin sosyo-kültürel kalkınmasına da katkı sunmuştur.

Antik Mezopotamya kültürünün verileriyle şekillenen Süryani kültürü, Hıristiyanlığın doğuşuyla birlikte gelişen unsurların mayası neticesinde yeni bir anlayış potasından geçerek, biçim ve içerik açısından özgün bir değişime uğramıştır. Böylelikle, ana referans kaynağı olarak, Rabb’in Kelamı’na ve ahlaki normlara dönük bir hissiyata ve hassasiyete evirilmiştir. Tarihsel süreç içinde, ‘‘İnsan, hak ve hakikate doğrulukla, yaratılanlara da ahlakla davrandığında insan olur’’ gerçeğini deneyimleyerek kavrayan bu kültürün kalem ve kelam erbabları, bizlere zengin bir literatür ve sınırsız bir miras bırakmış, ruhsal farkındalıkla, sosyal düşüncenin gelişimine hizmet etmiştir.

Bu bağlamda, cehalet içinde yaşanılan hayata hiçbir değer vermeyen ve ölümsüzlük için devamlı bilimi arayan Bağdat doğumlu ünlü sosyal bilimci Malfono Yuhanun Bar Adi (893-974) bu tarihsel erbab ve şahsiyetlerden sadece birisidir. Üstad Yuhanun Bar Adi, insana, genel ahlakın temelini oluşturan bireysel bütünlük çerçevesinde rasyonel bir tarz geliştirmesini önermektedir. Bu bağlamda şöyle der; ‘‘İnsan bilgi ve akıl ile aşamalı olarak kötü alışkanlıklarından sakınmalı, arzularına ve şehvî isteklerine hâkim olmalı ve en yüksek mertebeye ulaşmaya çalışmalıdır. Bunun için, etik ahlak kurallarını ve bunun siyasetini öğrenip bilginlerle ilişki kurmaya çalışmalıdır.’’

Aynı konuda yapacağı seçimlere ve tercihlere bağlı olarak insanın iyiye ulaşabileceğini ifade ederken de şunları dile getirir: ‘‘İnsanoğlu, ahlak konusunda yazılmış kitapları okumayı kendisi için süreklilik arz eden etik bir kural haline getirmelidir. Ahlak ve ahlak siyaseti ile davranış konularında kaleme alınmış eserleri incelemelidir. Yüce şahsiyetlerin, kullanılmasını emrettiği şeyleri kullanmalı, kadim bilgelerin uygulayın dediklerini uygulamalıdır. Az da olsa yazı sanatını ve şerh kabiliyetini kazanmalı, kendisini zarafet ve hitabet ile donatmalı ve nihayet âlim ve bilge kişilerle irtibat halinde olarak, daima sağduyulu ve saygın bireyler yetiştirmelidir.’’

Süryani geleneğiyle yetişmiş Üstad Yuhanun Bar Adi’nin buyruklarından da anlaşılacağı üzere, uygarlık ve insanlık tarihinde özgün ve önemli bir geçmişe sahip olan Süryani kültürü, bölgenin ictimaî, dini, iktisadi sosyo-kültürel yaşamında açılımcı bir karaktere sahiptir. Tarih boyunca kültürlerarası etkileşimde önemli bir köprü vazifesi görmüştür. Bu kültür, Doğu-Batı düşüncesine, medeniyetin, felsefenin ve akılcılığın gelişmesine katkı sunmuştur. Düşünce dünyasında açtığı bu çığır, Arap dünyasına ve Avrupa’ya dek ulaşmıştır. Antikitenin İslam dünyasına aktarılmasında, bu kültürün rolü ve yadsınamaz etkisi söz konusudur. Başta Arapçaya ve İslam felsefesine sunduğu önemli katkılarla temayüz etmektedir. Coğrafyamızın otokton bir kültürü olarak sorumluluğu erdem bilen bir anlayışla, ortak yaşama devamlı katkı sunmanın çabası içerisinde olmuştur. Yaşamayı ve yaşatmayı amaç edinerek, etkin diğerkâmlığı, toplumsal barışı, dayanışmayı devamlı surette ön planda tutmuştur. Birlikte yaşama kültürünü, iş birliğini, barışı, refahı, istikrarı teşvik etmiştir. Çünkü bu kültür, sadece geçmişin bir kalıntısı değil, bölgenin çoğulcu kimliğine farklı anlamlar katan değerlerin de mirasçısıdır. Var olan tarihi kilise ve manastırlarıyla, ilim ve irfan merkezleriyle bölgenin ekonomik kalkınmasına, ulusal ve küresel ölçekte tanınmasına hâlâ önemli katkılar sunmaktadır. Ancak bu zengin kültürel miras açısından durum böyle olsa da, bir yandan da maalesef kayıtsızlığı besleyen bir maduniyet içerisine sürüklenmiştir. Tarihteki bütün olumlu rollerine karşın, Doğu kültürünü besleyen üretken damarlardan biri iken, tarihsel olaylar, sosyo-politik çekişmeler nedeniyle, kıvrıla kıvrıla, büzüle büzüle, bakıma ve desteğe muhtaç bir çeşmeye dönüşmüş durumdadır. Aslında bu edilgen ve kısır durum, eski dönemlerin, tarihsel değişimlerin ve olayların farklı tonlardaki devamıdır. Türkiye’nin ve küresel çaptaki evrensel mirasın bir parçası olan bu kültürün devamlılığının sağlanması ve korunması, pek çok bileşene bağlı olsa da öncelik, öz (ana)yurdunda daha çok tanınması, anlaşılması ve sahiplenilmesindedir. Bu da ancak toplumsal algıya katkı sunacak yeni farkındalıklar yaratmakla mümkündür. Özlü bir sözde denildiği üzere, ‘‘Farkındalık, öksüz bilginin annesi’’dir. 1

Dolaysıyla burada temel amaç, yitik ve örtük öğeleriyle Antik Mezopotamya’nın ruhunu günümüze taşıyan bu kadim kültürü beslemek ve güçlendirmek olmalıdır. Bu ruhun sönmemesi için farklı gayretlere ihtiyaç vardır. Bu kültürün korunması, sahiplenilmesi, geleceğe aktarılması, sadece onu taşıyanların ve sevenlerin sorumluluğu olmamalıdır. İnsanlığa ve evrensel kültüre karşı sorumluluk taşıyan her bireyin, bu kültürün yaşatılması hususunda duyarlı olması gerekir. Zira bu kadim kültürün tarihsel arka planda taşıdığı ruhun anlaşılması, özgün şekilde tanınması, bilinmesi ve sahiplenilmesiyle doğru orantılıdır. Dolayısıyla bu kültürün doğduğu topraklarda bulunan yerel yönetimlerin ve üniversitelerin göstereceği hassasiyet ve yapacağı bilimsel çalışmalar, adeta kurumakta olan bir ağaca su verme işlevini yerine getirmiş olacaktır. Onun için bu kadim kültürün varlığı ve gelecek perspektifi, şefkatli farkındalıktan türeyen insani dokunuşlarla, pozitif yaklaşımlarla geliştirilecek yeni alternatiflerle paralel seyretmelidir. Sosyo-kültürel ve bilimsel yöntemlerle mevcut durum tedavi edildiği takdirde, göze çarpan kayıtsızlık ve edilgenlik, pozitif bir gidişata evirilmekle kalmayacak, günden güne artan bir ilgiye dönüşecektir. Bu durumun da bölgedeki çoğulcu yapının kültürel etkileşimine katkı sunacağı muhakkaktır.

Günümüzün koşullarında küresel işleyiş içinde güçlü bir konum elde etmenin yolu yerelden ve farklılıklardan başladığına göre, bu güçlenmenin bölge ve ülke için ne anlam ifade edeceği izaha bile muhtaç değildir. Çünkü Mardin yöresi Süryani kültürü bakımından adeta bir sosyal laboratuvar gibidir. Süryani dili hem kilise, hem halk dili olarak bu coğrafyada hâlâ kullanılmaktadır. Dünya çapında dikkat çeken bu değerin önemsenerek somut çabalarla desteklenmesi halinde, bölgenin sosyo-ekonomik, sosyo-politik ve sosyo-kültürel devinimine farklı bir katkı sunacağı aşikârdır.

Öte yandan bilginin ışığını taşıyanların hayata ve insanlığa karşı da sorumlulukları vardır. Amaç ve araçların birbirine karıştırıldığı günümüz koşullarında gelecek için yapılabilecek en büyük iyilik, insanların gelişmesine ve dönüşümüne tamamlayıcı katkıda bulunmaktır. Bunun yolu da kuşkusuz ki, kültürel ve bilimsel çalışmalardan geçmektedir.

Üretimde birleşme ve yapılanlara katkı sunma bağlamında denilir ki; ‘‘Birisi size gübre atıyorsa, siz de o gübrenin üstüne tohum atın.’’

Başarmak yegâne yol olmalıdır. Ancak bu inançla ruhumuzun samimiyetine kavuşabiliriz. Geleceğe atılan iyilik tohumlarının, eksik de olsa, samimi olduğunda, etki yapacağından kimsenin kuşkusu olmasın. Çünkü samimi çabalarla kültürel yarar için sunulan her katkı, bereketiyle beraber geri dönecektir. Kültürel ve bilimsel çalışmalara katkı sunmakla, insan bir başkasına değil, öncelikle kendisine iyilik yapar. İyiliğin elinden tutmak pozitif enerji ve güç demektir. İyilik ayağa kalkmazsa, yürüyüş devam etmez. Yapılan son bilimsel araştırmalar neticesinde, küçük bir iyilik yapmanın dahi, kişinin kalbine belirli bir neşe ve huzur getirdiği ve hem iyiliği yapanın hem de iyiliği görenin üzerinde olumlu etkileri olduğu kabul edilmiştir.

Unutulmamalıdır ki bütün kültürler, insanlığın esrarını anlatır. Ancak, aslına ve özüne dönmeyen insan da yok olmaya mahkûm olur. Hiçbir toplum kendisine ait olmayan, kendi öz kültüründen çıkmayan bir düşünce tarzıyla uzun süre yaşayamaz. Her toplum kendi öz kültüründen yola çıkarak ve evrensel olanla alışveriş içerisinde bir düşünce geliştirebilirse, sosyal uyum ve toplumsal huzur anlam bulur ancak. Bu düşünce tarzı, kendi hâkimiyetini tesis etmeye, diğerlerini yok etmeye değil, sosyal adalete, barışa, hakkaniyete, karşılıklı beslenmeye, var etmeye hizmet eden bir temas biçimi şeklinde gelişmelidir. Çünkü kâinattaki her şey hayatın anlamını anlamaya destekçi olduğu müddetçe faydalıdır.   

Süryani kültürü gibi kadim bir ruhu yaşatmaya çalışmak, bu uğurda çaba gösterenlerin cesaretlerini beslemek, gelecek kuşaklar adına önemli ve anlamlı bir katkı olacaktır. Çünkü ruh ufku olmadan yapamaz. Ağaç ancak kökleriyle yaşar. Kökler kurursa, bütün gövde zarar görür. O halde kökler sulanmalı, olumlu güdülenmelere vesile olacak şekilde ufuksuzluğa terk edilmemelidir. Edebi/yazınsal literatür ön planda tutularak yeni katkılarla desteklenmelidir. Çünkü uygar dünyada ya da yaşamın anlamını kavrayan gelişmiş toplumlarda kültür, hayata bağlılığın temel göstergelerinden birisidir. Öyleyse rasyonel bir sermaye gücü olarak da kabul edilen kültür tarlasına atılmış her yeni tohumu yeşertmek, türlü aşamalarda o tohumu beslemek temel sorumluluk olmalı, bu yöndeki gayretlere de her türlü destek verilmelidir.  

 

Not: Bu yazı önce BİANET’te,sonra KARYO HLİSO’da yayınlandı.

 

 

 

 

https://bianet.org/biamag/diger/247013-suryani-kulturu-ve-gelecek-perspektifi

https://www.karyohliso.com/articles/article/5946

 

Yazar: Yusuf Beğtaş - Malfono- 

Süryani Dili-Kültürü ve Edebiyatı Derneği Başkanı / Mardin ; Güncelleme Tarihi: 13 Temmuz 2021

1 Literatürde, mevcut olan fakat henüz fark edilememiş bilgiye “öksüz bilgi” denir. Herhangi bir bilgiyi fark edip kullanmaya başladığımız anda o bilgi artık bizim için öksüz bilgi olmaktan çıkar. Bu yüzden asıl mesele bilmek değil fark etmektir. Çünkü insan bildiğinin farkında değilse, o bilginin hiçbir faydası yoktur.

 

 
   

   


© Copyright 2008 www.suryaniler.com
tasarım: Web Tasarım