Renkler Solmasın Kültürler Kaybolmasın

             
 
YAZARLAR
Mezarlık Üzerine Süryani Kilisesi İstemiyoruz

Süryaniler Açısından Din ve Vicdan Özgürlüğü

Süryani-Keldani-Asuri Halkının Çığlığını Duyun

Benim Adım ...

Başın Sağolsun Türkiye: "Hepimiz Hrant'ız"

Sözlü Tarih Çalışmasına Katkıda Bulunalım

Midyat'ta Kültürel Bir Atılım

70 Yıl Önceki Şapka, 40 Yıldır Devam Eden Süreç

2004'e Girerken

Avrupa Birliği Uyum Süreci ve Süryaniler

hepsi

Diaspora Bayramları veya Aralık Özlemim

Hazan Ortasında Bir Ağaç veya Sonbahar Sendromum!

Kendi Vatanında Sürgün Edilen Bir Halk

Bir Doktorun Gözünden Irak'ta Yaşanan Felaket

Rant, Manastır Dinler mi?

Herşey Su ile Başladı

Gözyaşımız "Nakuşo'dan" Damlardı

Hayat Sohbetleri

Zamanın Dışında Gerçekliğin İçinde BAHE

Urfalı Efsuncu Orpheus - Bir Mozaiğin Macerası

Kurşun ve Yorgan

Deyr-Zafaran'ın Taşa Yazılı Mektupları

Tanrı Rahmeti ve 'Toprağı Bol Olmak'

Kendine Saklı Kitaplar

Taşların Barıştığı Hançepek

Benim Olmayan Kilise'nin...

Söyleyen ve Susan

Ben Kendim Değilim

hepsi

Aydın Olmak, Kendini Aydın Sanmak

Bir Evin Anımsattıkları

Ana Sütü Gibi Bedava

Samatya Kaçamakları

Baba ve Oyuncak

İkinci Yarısından Seyredilen Bir Film

Bu Gece Bir Hayaletle Yaptığım Muhabbet

Diş Kurtları ve Bilimin Kökeni

Yitirilmiş Olanlara Karşı Karyo Hliso Duruşu

Süryanicenin Tarihsel Önemi ve Durumu

Mardin Ruhu

Çanlar Yeni Anlayış İçin Çalacak

İhtiyarlık ve Çocukluk /Saybutho u Talyutho

Rasyonel Güç ve Hayatın Değişmez Sabiteleri

Hasyo Hanna Dolabani'yi ANLAMAK

Benlik Çıkmazı ve Ruhsal Labirentler

Çoğulculuk ve Barış

Onun Adı Turabdin İdi

hepsi

Azınlık Kadını Olmak

Bir Sivil Tarih Çalışması; Mihail Kırılmaz

Dilde Destan, Yürekte Yara

Bahe ve Manastır

Tavandaki Çini

Umudu Karartmadan Yaşayabilmek

Süryaniler İçin Seyfo Devam Ediyor

Mor Gabriel Tarihimizdir

El Konulmaya Doyulmayan Hıristiyan Malları

Süryani Kardeşime Dokunma

Soğan Kabukları ve Akitu Bayramı

Solgun Sarı'nın Manastırı

Kalbi Halkı İçin Atan Bir Süryani'nin Buruk Vedası

Kadim Süryanilerin Akitu Bayramı

Mardinlilerin Dilinden Düşmeyen Beş Konu

hepsi

Bir Düşün Peşine Düşmek

Süryani İsa'nın Hasret Rüzgarı

70. Yılında Yetmiş Bin Süryani

İnsan Yüreğinde Ne Arzuluyorsa Onu Konuşur

İsa Bakır ve Mektubu

İsa'nın Ağacını Aramak

Siyah Elbiseli Süryani Kadınlar

Süryaniler ve Diyalog

Korku ve Kuşku

Bir Haberin Düşündürdükleri

Süryanilerin Son Güneşi: Metropolit Hanna Dolabani

Bir Toplum Nasıl Yok Olur?

Bu Öyküde Senden Bahsediliyor

Mor Gabriel'e Dokunmak

Mardin'de Eski Bir Gelenek: Hassit Merene

Oryantalist Maryus Bauer Mardin'de

Çicek Açmadan Meyve Vermek

Bir Süryani Halk Ozanı

Mor Şumuni ve 40-50 Kadar Süryani

Bütün Süryaniler Kimdir?

Sabro'nun İlk Sayısına Dair

Patrik: Dua Türkçe Yapılacak Süryanice Yok

Rahibeler Nasıl Serbest Bırakıldı?

Februniye'nin Önündeki Yol

Kaçırılan Metropolitlerin Katili İstanbulda mı?

Kaçırılan Metropolitler Üzerine Bir İnceleme

 
 
Hamza Erdoğan / İKİ DİNLİ KÖYDE ÖRNEK BAYRAMLAŞMA
Medeniyetler mozayiği Mardin, farklı dil, din ve kültürlerin en zengin buluşma noktalarından biri. Farklı kültürleri yüzyıllarca bir arada barış içinde yaşatan bu kentin her köşesi ‘medeniyetler köprüsü’ gibi. Bu noktada en ilginç tecrübelerin yaşandığı yerleşimlerden biri, Midyat’a bağlı Hapisnas (Mercimekli) köyü. Mardin’in çok kültürlü yapısında ayrı bir yere sahip olan Mercimekli köylüleri, Başbakan Tayyip Erdoğan’dan köylerine kültürlerarası diyalog çalışmaları için bir merkez kurulmasını da istemiş. Talep olumlu karşılanmış. Biz de Türk, Kürt, Arap ve Süryanilerin huzur içinde birlikte yaşadığı Hapisnas (Mercimekli) köyünü yakından görmek istedik. Ve yola koyulduk Mardin’den…

Bir saat süren yolculuğun ardından Midyat’a ulaşıyoruz. Ardından üzüm bağlarının arasından geçerek 5 km mesafedeki Hapisnas'a (Mercimekli’ye)… Özenle işlenmiş 200 yıllık taş evleri görünce köye vardığımızı anlıyoruz. Köyde dolaşırken farklı bir zaman diliminde yaşadığımız hissine kapılıyoruz. Köy içinde ve çevresinde Hasankeyf’teki şehir yapısını andıran çok sayıda büyük mağara ve kuyu var. Evlerin çoğu Mardin’in ünlü nahit taşından işlenmiş. Kısacası buram buram tarih ve doğa kokuyor burası.

Süryanice ismi Hapisnas olan Mercimekli’nin kuruluşu milattan öncesine dayanıyor. Bugüne kadar çok sayıda medeniyete ev sahipliği yapmış. Köyün altında Asur tapınakları var. Yine bunun üzerine inşa edilmiş milattan sonra 300’lü yıllardan kalma büyük bir kilise ve manastır dikkat çekiyor. Kilisenin hemen bitişiğindeki bahçede Halife Abdulmelik Bin Mervan döneminde (700’lü yıllar) inşa edilen cami… Emevi halifesi Mervan, Mercimekli’deki hoşgörü ortamından çok etkilenmiş. Ve buraya özel ihtimam göstermiş.

Hapisnas, Arapçada insanların hapsedilmesi, hapsedildiği yer anlamına geliyor. Bir rivayete göre, Büyük İskender, kendisine karşı gelenleri bu köyde toplayarak hapsetmiş. Bir başka rivayete göre ise Süryani rahip ve rahibeler inzivaya çekilmek için bu köyü tercih etmiş. Ayrıca 1200’lü yıllarda bölgede kadın rahibelerin yetiştirildiği tek manastır bu köydeymiş.

BAYRAMLAŞMADA ÖNCELİK, ÖTEKİ DİNİN

Mercimekli’yi günümüzde farklı kılan esas unsur ise Türk, Kürt, Arap ve Süryanilerin barış içinde bir arada yaşaması. Burası asırlarca tam bir ‘hoşgörü ve huzur beldesi’ olmuş. Bunu köylülerin simalarından, tavırlarından da anlamak mümkün. Köy İmamı Mehmet Gökalp, bu durumu İslam dininin insanlara kazandırdığı hoşgörüye bağlıyor: “İslam’ı terörizm, Müslümanları ise terörist gösteren Batılı ülkelerde böyle tablolara rastlamak mümkün değil. Biz bunu dinimizin ve kültürümüzün güzelliklerine borçluyuz. Keşke bizi böyle gören ya da göstermeye çalışanlar buradaki durumu görse.”

Hapisnas Köyünde Yeni Restore Edilen KiliseKÖYDE HERKES EN AZ 4 DİL BİLİYOR

Mercimekli’de kültürler iç içe yaşıyor. Mesela Müslümanlar Ramazan ve Kurban bayramlarında önce Süryanilerin evlerine uğruyor, daha sonra kendi evlerine gidip çoluk çocuğuyla bayramlaşıyor. Aynı şekilde Süryaniler de paskalyada önce Müslümanların evini ziyaret ediyor. Burada yapılan bayramlaşmadan sonra kendi dindaşlarıyla buluşup tebrikleşiyorlar. Çoğunluğu Müslümanlardan oluşan köyde hemen herkes dört dili rahatlıkla konuşabiliyor: Arapça, Kürtçe, Süryanice ve ortak dil Türkçe. Bu dillerden birini bilen, bu köyde iletişim sorunu yaşamıyor. Mercimekli’de dörtten fazla dil bilenler de var. Avrupa ülkelerine giden gençlerle bazı üniversite mezunları 5 dil biliyor. Hatta 6-7 dil konuşabilenler dahi var.

Mercimekli’de birden fazla dil, sadece dışarıda değil evlerde de konuşuluyor. Bunda karşılıklı evliliklerin etkisi büyük. Mesela Arap asıllı olan Mehmet Ercan’ın annesi ve eşi Kürt kökenli. Gelini ise Arap. Dolayısıyla bu evde doğal olarak hem Kürtçe hem Arapça konuşuluyor. Bazen de aralarında Türkçe konuşuyorlar. Süryaniceyi ana dili kadar rahat konuşabilen Mehmet Ercan, kendi evini ‘olimpiyat evi’ olarak nitelendiriyor. Mercimekli’de Müslümanlarla Süryaniler arasında da evlilikler yapılıyor zaman zaman. Örneğin Mercimekli öğretmen Ali Aslan’ın ninesi Süryani kökenli, dedesi ise Arap kökenli Müslüman.

SÜRYANİLER: BAŞBAKAN’A DUACIYIZ

Süryani asıllı 64 yaşındaki Abdullah Kurt, üçü kız toplam beş çocuk babası. Çocukları halen Belçika’da. Geçim derdinden dolayı gittiklerini söylüyor. Müslümanlarla yıllardır aynı ortamı paylaştıklarını, geçmişte olduğu gibi bugün de hiçbir sorun yaşamadıklarını anlatıyor. Bunun sırrını ise şöyle açıklıyor: “İnsanlar birbirlerine çok tahammülsüz; oysa azıcık sabredince yaşanması muhtemel her türlü kavga ve sıkıntı çok rahat aşılabiliyor. İnsanlara bizim köyü örnek almalarını tavsiye ederim.” Abdullah Kurt, ‘Süryanilere soykırım yapıldığı’ iddialarını ise gayrı ciddi buluyor. Türkiye’de son derece mutlu olduklarını söylerken, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan için şunları dile getiriyor: “Başbakanımızdan ve hükümetten çok razıyız. Allah başımızdan eksik etmesin. Onların başarılı olması için dua ediyoruz. Bize düşen bir şey varsa her zaman yapmaya hazırız.”

Süryani Metropolit Cami'yi Ziyaret EderkenTERÖRÜN ZEMİN BULAMADIĞI YER

On yıl öncesine kadar 400 hane olan köyde şu an 100 kadar aile yaşıyor. Avrupa ülkeleri başta olmak üzere ABD, Avustralya, Afrika ve Rusya’ya göç etmişler. Yazları köye gelip bir süre kalıyorlar. Göç eden Mercimekliler arasında Süryaniler sayıca çoğunlukta. Daha çok Avrupa ülkelerini tercih ediyorlar. Birçoğu buralarda iş sahibi olmuş. İsveç’te uydudan yayın yapan Süryanilere ait uluslararası iki televizyon kanalı var. Kanalların haber müdürleri, program yöneticileri ve yönetim kurulu üyelerinin bazıları Mercimekli’den. Bu kanallar, Avrupa’da zaman zaman Türkiye aleyhinde yapılan propagandalar konusunda paratoner etkisi yapıyor. Mercimekli köylülerinden Cihan Haber Ajansı Midyat Muhabiri Tayfur Demir, geçen yıl yaşanan Süryani rahip Edip Savcı’nın kaçırılması olayının, bu kanalların sağduyulu yaklaşımı sayesinde Türkiye’ye karşı bir propaganda aracı olmaktan çıktığını söylüyor.

Hapsınas’ın bir başka özelliği de terörün zemin bulamadığı yer olması. PKK, 1990’lı yıllarda bütün baskılarına rağmen bir türlü yol bulamamış burada. Türk, Kürt, Arap ve Süryani elbirliğiyle karşı koymuşlar terör örgütüne. Ancak yıllar süren terör belası onları da olumsuz etkilemiş. Köyden göçün esas sebebi terör ortamı. Bu arada Mercimekliler civardaki bazı köylerin aksine korucu olmayı da kabul etmemiş.

TÜRKİYE’NİN İLK KADIN MUHTARI MERCİMEKLİ’DEN

Mercimekli’nin bir diğer özelliği okuma yazma oranının yüksek olması. Hemen herkes okuma yazma biliyor. Terör girmediği için eğitim kesintisiz devam etmiş. Eğitim öğretime verilen önem, karşılıksız kalmamış. Bugün çok iyi noktalara gelmiş Mercimeklililer var. 2002’de 36 yaşındayken tıp profesörü seçilen Fuat Oduncu bu köyden. Halen Almanya’da Münih Devlet Hastanesi’nin başhekimi olarak çalışıyor. Dicle Üniversitesi Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Fikri Kahraman da Mercimeklili. Kahraman, kendi döneminde Oxford Üniversitesi’ni birincilikle bitirmiş. Dünya çapında başka isimler de var köyden. Örneğin 2007 Dünya Boks Şampiyonası’nda İsviçre vatandaşlığı olduğu için bu ülke adına yarışan Süryani asıllı Roberto Belge, Mercimekli doğumlu. Bu yıl nisan ayında ikinci kez dünya birincisi oldu. Geçen dönem İsveç Millî Eğitim Bakanlığı yapan İbrahim Baylan da anne tarafından Mercimekli köyünden. Hazine’den sorumlu Devlet Bakanı Mehmet Şimşek’in büyükannesi de buradan.

Dünya çapında insanlar yetiştiren köy aynı zamanda bazı ilklere imza atmış. Örneğin Osmanlı’da ilk kadın muhtar olan Kahle Ercan da Mercimeklili. 1915 ila 1917 yılları arasında muhtarlık yapmış. Şu an hayatta olmayan Kahle Ercan, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasından sonra da tam 15 yıl boyunca köy muhtarlığı yapmış. Yani Türkiye’nin de ilk muhtar kadınlarından.

BAŞBAKAN DESTEKLİ BÜYÜK PROJE

Mercimeklilerin şu anki en büyük sıkıntısı bir araya gelememeleri. Çünkü nüfusun büyük kısmı başka illerde veya ülkelerde yaşıyor. Bu durum da onların sahip olduğu potansiyel sinerjinin yeterince harekete geçirilememesine yol açıyor. Bu yüzden dernekleşme yoluna gitmişler. Bunun ilk tohumları da atılmış. 2006 yılında Mıhallemi Dinler Diller ve Medeniyetler Arası Diyalog Derneği’ni kurmuşlar. Merkezi Mercimekli’de bulunan derneğin başkanlığını Mehmet Ali Aslan yürütüyor. Aslan, derneğin kuruluş amacını şöyle açıklıyor: “Köyümüz şu an dünyada dört dili konuşan ve dört kültürü yaşayan tek yerleşim birimi. Türkçe, Arapça, Süryanice, Kürtçeyi köyün tüm halkı ana dilleri gibi akıcı konuşabiliyor. Köyümüzde dinler, diller ve medeniyetler arası ittifak hem teorik hem de pratik olarak hayata geçirilmiş ve bu ittifak devam ediyor. Dünyada kendine has bir özgünlüğü olan ve hâlâ keşfedilmemiş bu diyalog ve hoşgörü gerçeğini dünyaya tanıtmak amacıyla bu derneği kurduk.” Dernek sayesinde, dünyanın dört bir yanına dağılmış ünlü pek çok Mercimekli yılda bir kez de olsa bir araya getirilmiş olacak.

Mercimeklililerin dernekten sonraki hayali ise köylerine bir kültür merkezi açmak. Kurulacak kültür merkezinde yılın belli dönemlerinde gerçekleştirilecek seminer ve konferanslara farklı ülke ve inanç mensuplarından araştırmacılar, bilim adamları ve öğrenciler davet edilerek kültürlerarası diyaloğa zemin oluşturulacak. Böylece hem Türkiye’nin hem köylerinin tanıtımı yapılmış olacak.

Proje için Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’a mektup göndermiş Mercimeklililer. Başbakan, olumlu bulduğu projeyle ilgili olarak dernek yöneticilerini Ankara’ya davet etmiş. Mıhallemi Dinler Diller ve Medeniyetler Arası Diyalog Derneği Başkanı Mehmet Ali Aslan tarafından Başbakan’a gönderilen mektupta kurulacak kültür merkezi binasının özellikleri şöyle sıralanıyor: “Mardin’e özgü Nahit taşlarıyla inşa edilmeli. Binanın mimarisi, bölgede yaşamış tüm medeniyetlerden ve inançlardan izler taşımalı. Derslikler, kütüphane, konferans salonu, spor salonu, dinlenme odaları, idare odaları misafirlerin barınabileceği tesisler olmalı.”

Hasılı, Mercimekli köyü medeniyetler çatışması tezini çürüten ender yerleşim yerlerinden biri ve bundan çok daha fazlasını yapmaya aday.

HEM CAMİ HEM KİLİSE YAPIYOR

Mercimekli Erdal Gül, Mardin’in ünlü Nahit Taş ustalarından. Bir heykeltıraş hassasiyetiyle taşlara şekil ve desen veriyor. Bugüne kadar çok sayıda cami ve kilise yapmış. Bazılarını ise restore etmiş. İşini zevkle yaptığını söylüyor. Kilise yaparken de cami yaparken ruhundaki bütün güzellikleri taşlara nakşediyor adeta. Erdal usta, cami yaparken daha fazla haz aldığını söylemekten çekinmiyor: “Kilise ya da cami fark etmiyor mesleki açıdan. Ama Müslüman olduğum için cami yaparken daha farklı bir lezzet alıyorum doğal olarak.”

Kaynak: Aksiyon Dergisi

Güncelleme Tarihi: 10 Ekim 2008

 
   

   


© Copyright 2008 www.suryaniler.com
tasarım: Web Tasarım