Tarihin Değeri Sonradan Anlaşıldı.

Benim doğum tarihim bile iki sene sonra kaydedilmiş. Bu durum aslında sadece bana özgü değil; 1923 yılında Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra bile uzun yıllar boyunca tarihe ve kayda yeterince önem verilmedi.

Özellikle 1980’li yıllara kadar, gerek köylerde gerekse şehirlerde doğan pek çok insanın nüfus kaydı zamanında yapılmadı. İnsanlar doğuyordu ama doğdukları gün, ay, hatta bazen yıl bile net olarak bilinmiyordu. Hayat akıyordu fakat bu akışın resmi bir izi tutulmuyordu.

Sadece insanlar değil; evlerin, yolların, köprülerin, yapıların, kiliselerin ve camilerin de ne zaman inşa edildiğine dair sağlıklı ve düzenli resmi kayıtlar yoktu. Birçok yapı kuşaktan kuşağa aktarılan sözlü bilgilerle ayakta kaldı. “Dedem yapmış”, “Osmanlı’dan kalma”, “çok eski” gibi ifadelerle geçmiş tarif ediliyordu ama kesin tarihler bilinmiyordu.

Bu yüzden tarih, uzun süre sisli ve eksik bir alan olarak kaldı.
Bugün ise bambaşka bir tabloyla karşı karşıyayız. İnsanlar artık tarihin peşine düşüyor, geçmişi sorguluyor, araştırıyor. Daha önce karanlıkta kalan pek çok hikâye gün yüzüne çıkıyor. Çünkü artık kitap okunuyor, insanlar okula gidiyor, bilgiye ulaşmak eskisi kadar zor değil.

Okuyan, öğrenen bir insanın içinde doğal olarak araştırma ve anlama isteği doğuyor. Bir kitabı okuyan kişi, ardından başka bir kitabı merak ediyor; bir bilgiyi öğrenen insan, onun öncesini ve sonrasını da bilmek istiyor.
Bilgi arttıkça farkındalık da artıyor. İnsanlar kendi geçmişlerini, ailelerinin hikâyelerini, yaşadıkları şehirlerin ve yapıların tarihini merak etmeye başlıyor.

Bugün tarih bu kadar konuşuluyorsa, bu sadece arşivlerin açılmasıyla değil; aynı zamanda okuma kültürünün, eğitim seviyesinin ve bilgiye duyulan saygının artmasıyla mümkün oluyor. Geçmişe değer vermeyi öğreniyoruz ve belki de en önemlisi, kayda geçmenin ne kadar hayati olduğunu artık çok daha iyi anlıyoruz.

Görgis Bilen

isim:

konu: