Renkler Solmasın Kültürler Kaybolmasın

             
 
YAZARLAR
Mezarlık Üzerine Süryani Kilisesi İstemiyoruz

Süryaniler Açısından Din ve Vicdan Özgürlüğü

Süryani-Keldani-Asuri Halkının Çığlığını Duyun

Benim Adım ...

Başın Sağolsun Türkiye: "Hepimiz Hrant'ız"

Sözlü Tarih Çalışmasına Katkıda Bulunalım

Midyat'ta Kültürel Bir Atılım

70 Yıl Önceki Şapka, 40 Yıldır Devam Eden Süreç

2004'e Girerken

Avrupa Birliği Uyum Süreci ve Süryaniler

Gerçekdışı Bir Haberle İlgili Kamuoyuna Açıklama

Renklerin Solmaması Adına

Gidenlerin Ardından

Issız Bir Kilisede Son Ayin

Yalnız Değiliz İlginize Teşekkürler

Renkler Solmasın Kültürler Kaybolmasın

Yaldo Bayramınız Kutlu Olsun, Mutlu Yıllar

Diaspora Bayramları veya Aralık Özlemim

Hazan Ortasında Bir Ağaç veya Sonbahar Sendromum!

Kendi Vatanında Sürgün Edilen Bir Halk

Bir Doktorun Gözünden Irak'ta Yaşanan Felaket

Rant, Manastır Dinler mi?

Herşey Su ile Başladı

Gözyaşımız "Nakuşo'dan" Damlardı

Hayat Sohbetleri

Zamanın Dışında Gerçekliğin İçinde BAHE

Urfalı Efsuncu Orpheus - Bir Mozaiğin Macerası

Kurşun ve Yorgan

Deyr-Zafaran'ın Taşa Yazılı Mektupları

Tanrı Rahmeti ve 'Toprağı Bol Olmak'

Kendine Saklı Kitaplar

Taşların Barıştığı Hançepek

Benim Olmayan Kilise'nin...

Söyleyen ve Susan

Ben Kendim Değilim

Başımız Göğe Erdiğinde

2009'dan Beklentiler

Ebru: Kültürel Çeşitlilik Üzerine Yansımalar

Kadim Bir Dilin Peşine Düşmek

Yarına Bir Harf Toprağına Sesleniyor

Dilsel Kuraklık ve Ashura

Yıllar Sonra Aynı Yerde

Hep Çocuk İşi

Mozaiğin Uyum Süreci

Eylül'de Can Kırıkları

Yerli Yabancılar

Burası BBC Londra

Aydın Olmak, Kendini Aydın Sanmak

Bir Evin Anımsattıkları

Ana Sütü Gibi Bedava

Samatya Kaçamakları

Baba ve Oyuncak

İkinci Yarısından Seyredilen Bir Film

Bu Gece Bir Hayaletle Yaptığım Muhabbet

Diş Kurtları ve Bilimin Kökeni

Sızılı Çağrışımlar

Yitirilmiş Olanlara Karşı Karyo Hliso Duruşu

Süryanicenin Tarihsel Önemi ve Durumu

Mardin Ruhu

Çanlar Yeni Anlayış İçin Çalacak

İhtiyarlık ve Çocukluk /Saybutho u Talyutho

Rasyonel Güç ve Hayatın Değişmez Sabiteleri

Hasyo Hanna Dolabani'yi ANLAMAK

Benlik Çıkmazı ve Ruhsal Labirentler

Çoğulculuk ve Barış

Onun Adı Turabdin İdi

Anadolu'nun Solan Rengi: Süryaniler

Azınlık Kadını Olmak

Bir Sivil Tarih Çalışması; Mihail Kırılmaz

Dilde Destan, Yürekte Yara

Bahe ve Manastır

Tavandaki Çini

Şırnak'a bir tek Keldani'yi çok gördüler

Süryani Halkının Yalnızlığı

Umudu Karartmadan Yaşayabilmek

Süryaniler İçin Seyfo Devam Ediyor

Mor Gabriel Tarihimizdir

El Konulmaya Doyulmayan Hıristiyan Malları

Süryani Kardeşime Dokunma

Soğan Kabukları ve Akitu Bayramı

Solgun Sarı'nın Manastırı

Kalbi Halkı İçin Atan Bir Süryani'nin Buruk Vedası

Kadim Süryanilerin Akitu Bayramı

Mardinlilerin Dilinden Düşmeyen Beş Konu

Kıyıma Uğrama Sırası Süryanilerde

13 Dakika Ötemizde Asuri- Süryaniler Katlediliyor

Bir Naum Faik Gelip Geçti Diyarbakır'dan

Süryani Olmanın Ağır Yükü

Irak'ta Süryanilere Bir Kez Daha Göç Yolları Düştü

TC'nin Süryani Operasyonu

Yargı Lozan'ı Keşfetti

Soy Kodunun Kodu

1915 ve Süryaniler

Bu İlk Bahar Yarınlara Umut Olsun

Süryaniler Lozan'ın Neresinde?

Sol ve Hıristiyanlar: Yok Oluş ve Sessizlik

Cumhurbaşkanı Gül ve Süryaniler

Turabdin'in Kadim Halkı: Süryaniler

Mezopotamya'nın Kadim Talihsizleri

Mor Gabriel Yaşamalı

Latin Mezarlığında Süryani Kilisesi Yükseltmek

Sahamızda Hoş Süryani

Hayatta Olup Yaşamaktayız

Bavulumuza Rumca Sığar mı?

6-7 Eylül Yağmasının Yaralarını Sarmak

Mor Gabriel Manastırına Arazisini Geri Verin

Süryanilere Dokunmayın

Mal Sahibi Devlet, İşgalci Mor Gabriel Manastırı

Mor Gabriel Davasından Kaybolan Evrak

Asuri İmparatorluğu mu Kuruluyor?

Farklılıkların Forması KEFRE

Toprak İçin Çağrı

Yine Geldi 21 Şubat

Biz "Ötekiler" Konuştuk Anlaşabiliriz, Ya Siz?

Cumhuriyet'in ''Azınlık Raporu''

1915'ten Önce ve Sonra

Neden Gittiler ki?

AYM Doğruladı: Gayrimüslim = Yabancı

Biz Burdayız Ya Burada Olmayanlar, Onlara Ne Oldu?

Bu Irkçılık Ancak Eğitimle Olur

Misyonerlik Korkusu ve Gerçek Hedef

Süryanilerin 1 Nisan Akitu Bayramı Kutlu Olsun

Süryani Okulu Meselesi ve Anadilin Süryanicesi

Mor Gabriel Barıştırdı

Mıhallemilerin ve Süryanilerin Ortak Talebi

Parçalanma Sırası Süryanilerde!

Turabdin'in Çocukları İsveç'te Özlem Ekiyor

Deyrulzafaran'da Bir Gece

Anavatanlı Vatansızlar: Süryaniler

Kendi Anayurdunda Mülteci Olanlar

Azınlık Çocuk Kitapları

Mezopotamyada Yok Olmaya Yüz Tutmuş Bir Halk

Devlet İkibin Yıllık Manastırın Yolunu Sattı

40 yıl önce... 40 yıl sonra...

Addai Sher'i Unutan Siirt !!!

Medresede Bir Sergi, Çok Dil Bir Ülke

Diasporada Yaşamın Kâr ve Zararları

Soyadı Alınacaaak... Al!

Süryani Hayali, Kürt ve Arap Gerçeği

Laik Ülkede Etno-Dinsel Temizlikler

Bir Umut Var...

Gabriel Manastırı, Süryaniler ve Süryanice

Homojenliğin Gölgesinde Sıradan Süryaniler

Turabdin'den Seslenen Süryaniler

Albatros

İnsanlığın Şehri Mardin/Turabdin

Mor Gabriel Manastırı Davası

Köken Arama Çabası Neyin İfadesi

Güneşi Sönen Bir Halk: Yezidiler

Süryanilerin Canına Tak Dedi

Mor Gabriel Yalnız Değildir

Steven Chu ve Bizim Süryaniler

Kardeşim Kuryakos

Midyat'ta Bir Ajanın Anıları

Bsheyno ethaytun l'athro dleshono suryoyo*

İki Dinli Köyde Örnek Bayramlaşma

Darağacındaki Dil

Süryanileri Yeniden Kazanmalıyız

O Sizin Güzel Adlarınız

Hoşgörü Tarihimizden Bir Yaprak : Süryaniler

Newrozlardan Yarına Kalan Bir Harftir

Zahferanın Dili Olsa

Nasturi Papaz Rabban Şauma'nın Avrupa Seferi

Sondaki Ölümsüzlük : Abune TOMA

Ciranlarımıza Özür Borçluyuz

Yerel Dillerin Ölümü ve Süryanice Üzerine

Bir Serginin Yolculuğu

Kefro'dan Selam Olsun Diasporaya

Umutların Yeşerisi

Lozan Antlaşması ve Azınlıkların Korunması

Bir Düşün Peşine Düşmek

Süryani İsa'nın Hasret Rüzgarı

70. Yılında Yetmiş Bin Süryani

İnsan Yüreğinde Ne Arzuluyorsa Onu Konuşur

İsa Bakır ve Mektubu

İsa'nın Ağacını Aramak

Siyah Elbiseli Süryani Kadınlar

Süryaniler ve Diyalog

Korku ve Kuşku

Bir Haberin Düşündürdükleri

Süryanilerin Son Güneşi: Metropolit Hanna Dolabani

Bir Toplum Nasıl Yok Olur?

Bu Öyküde Senden Bahsediliyor

Mor Gabriel'e Dokunmak

Mardin'de Eski Bir Gelenek: Hassit Merene

Oryantalist Maryus Bauer Mardin'de

Çicek Açmadan Meyve Vermek

Bir Süryani Halk Ozanı

Mor Şumuni ve 40-50 Kadar Süryani

Bütün Süryaniler Kimdir?

Sabro'nun İlk Sayısına Dair

Patrik: Dua Türkçe Yapılacak Süryanice Yok

Rahibeler Nasıl Serbest Bırakıldı?

Februniye'nin Önündeki Yol

Kaçırılan Metropolitlerin Katili İstanbulda mı?

Kaçırılan Metropolitler Üzerine Bir İnceleme

 
 
Malfono Yusuf Beğtaş / SIZILI ÇAĞRIŞIMLAR

Bazı şehirler, medeniyet ve kültürlerin eksen şehirleridir. İnsani yükselişlerin ve düşüşlerin mihenk taşı konumundadır. Mardin, işte böyle bir şehirdir1. Çok konuşulan ancak çok az araştırılan bir şehir.

Tarihsel köken itibarıyla, Mardin, Süryani ismi ile adeta ikiz kardeş gibidir. Süryanicede‘‘ ܡܪܕܐ Merdo/Kale, ܡܪܕܝܢ Merdin=kaleler’’  anlamına gelmektedir2. Çünkü Mardin, dünyanın eski Üniversitelerinden sayılan Nusaybin ve Urfa Süryani Okulları arasında kalan müstahkem bir yerin adıdır.

Mardin, Mezopotamya’nın kadim izlerini taşıyan tarihsel bir mirastır. Tarihi süreç içinde bu mirasın bağrında devamlı heterojen sosyal bir yapı, farklı etnik kökenler, farklı diller, farklı kültürler, farklı ruhani gelenekler hep var olagelmiştir.

Geçmişten günümüze bu mirasa katkı sunan, yan yana duran ve bazen iç içe geçen bütün kültürlerin ve kültür taşıyıcılarının Mardin'e özgü farklı bir okuması, farklı bir sevdası var. Ancak Süryaniler açısından bu okuma, bu sevda daha çok içkindir. Çok farklı tarihsel nüanslara sahiptir.

Mardin’in inişli-çıkışlı tarihi, eski taşların arasına sızan yosunlar gibi, köklerini, dünyaya dağılmış Süryanilerin yüreğine salmaktadır. Çünkü Mardin, Süryani kültürünün ve edebiyatının özgül ağırlığını taşıyan bir yörenin adıdır. Süryanice edebi ve anber kokulu düşünsel çalışmaların tarihsel havzasıdır. Bu havzada yapılan yazınsal (edebi) çalışmalar, evrensel bir üne sahiptir. Bu yönüyle, Süryanilerin ruh ve mana dünyasını sulamaya devam etmektedir.

Süryani ruhaniyetinde düşünce (akıl) yasama; yürek yürütme rolündedir. Çünkü yürek, merhamet ve şefkatin organıdır. Büyüttüğü vicdanla, insanı ‘Rab ve İnsan sevgisinin’ rotasında tutarak ona yükselme merdivenlerini sunar. Onun için Mardin coğrafyasında yetişmiş bir Süryani edip ve düşünür ‘tğus huşobayk lvoth leboğ=düşüncelerini yüreğine yolla’ derken, hayata ruh üflemek için manevi yönden -(her konuda)- yüreğin düşünce ile birleşmesinin zorunluluğuna gönderme yapmaktadır.

Son yüzyılda düşünsel-kültürel donanımlarıyla, Bethnahrin (Mezopotamya)’nın eski çağlarına uzanan Mardin’in Ruhu’nu iyi temsil eden Mardin Metropoliti Hanna Dölabani (1885-1969), farklı bir okumayla farklı tonlara sahip Mardin'in zengin tarihini ve anlamını şöyle açıklamaktadır: ‘‘Eğer tarihin bir lezzeti varsa, o lezzetin ruhu insanın gözünü ilk defa açtığı yurdunda gördüğü ışığın lezzetidir. Bu lezzet, kiminde yurduna ait olayları anlatmak, kiminde ise, yazmak şeklinde tecelli eder.’’ Çağdaş bir Süryani yazar3, Süryani kültürünün köklerine doğru çıktığı yolculukta Yukarı Bethnahrin (Mezopotamya) bölgesine gökyüzünden düşen sekiz yıldızın hikâyesine vurgu yaparken, ''Mardin'i güneşin şehri'' olarak nitelendirmektedir. Ve devamında şöyle yazmaktadır: ''Işık ve zaman bu şehirlerin4 üzerinden yavaşça geçti ve onlar tüm ışıltılarıyla, insanlığın yurdunu zenginleştirerek parıldamayı sürdürüyorlar’’.

Bu tarihsel özeliklerin yanısıra, Mardin, Nusaybin Okuluyla5 yaptığı felsefi ve bilimsel çalışmalarla litetraürde öncü role sahiptir. Süryanice yazan Süryani düşünürlerin ve edebiyatçıların açılımcı karakteri sayesinde tarihte Bethnahrin (Mezopotamya) bölgesinin sosyo-kültürel yaşamına, Arapça diline, İslam felsefesine, Doğu-Batı kültürüne özgün düşünsel katkılar sunduğu bilinmektedir6 . Düşünce tarihinde Süryani düşüncesinin önemi, antikitenin İslam dünyasına aktarılmasında oynadığı roldur7. Fransız tarihçi ve düşünür Renan Ernest (1823-1892) ‘‘Süryaniler, evrenin amacının düşünceyi geliştirmekolduğunu önceden fark ettiler’’ diye yazmaktadır8.

Bu özgün katkılar açısından bakıldığında Mardin, karakteristik özellikleriyle insanlığa değer katan ve tarihe mal olan değerli şahsiyetlerin doğduğu, yetiştiği bir yerdir. İnsaniyetin sırlarına eren, coğrafyanın ruh derinliğini yakalayan, manayı kanatlandıran, sosyo-kültürel hayata ışıltılar katan bu aziz şahsiyetler, tarihin keskin virajlarında, ilahi ve insan sevgisinin samimiyetiyle, farklı kültürler ve inançlar arasında ‘‘duvarlar yerine köprüler kuran’’ barış elçileri ve mimarları konumundadır. Tarih onlardan övgüyle bahsetmektedir. Tarihin ara sokaklarında sevenlerinin düşüncelerine ve yollarına hala ışık tutmaktadırlar. Onlar, araç ve amacı birbirine karıştırmadan samimi kabullenmeden gelen değer verme, edep ve adapla başardılar. Onlar, ruhsal bir atılımla her türlü zorluğa göğüs gererek başardılar. Onlar, gücün sevgisiyle değil, sevginin gücüyle başardılar.

Işık ve irfan merkezleri tarihin haraketli koridorlarında kaybolmuş olsa da, Mardin'in geçmiş yüzyıllarına yapılacak bir yolculuk, bizi eski çağlarda bu merkezlerde yetişmiş belli başlı bazı parlak şahsiyetlerle buluşturacaktır. Kendi dönemlerinde tarihin akışına yön veren ve günümüze kadar belleklerde yaşayan bu aziz şahsiyetlerin başında Nusaybinli Mor Yakup, Mor Afrem, Mor Narsay, Mor Gabriel, Mor Şemun d’Zayte ve Dara Metropoliti Mor İvannis Yuhanun gelmektedir9.

Nusaybin’in ilk metropoliti olan Aziz Mor Yakup (308-338) Hıristiyanlık öğretisinin coğrafyada yaygınlaşmasını ve Süryanicenin gelişmesini sağlayan öncü girişimlere ve rollere sahiptir. O, 325 yılında, 318 Kilise Babasıyla birlikte İznik Konsili’ne katılan bir eğitimci ve düşünürdür. O Nusaybin’in ‘‘atası’’ ve ‘‘bağcısı’’ unvanına sahiptir. O, Süryanilerin güneşi ismiyle anılan Aziz Mor Afrem’in (306-373) hocasıdır.

Süryani kültürüne, edebiyatına ve sosyal düşüncesine bilgi açısından anıt niteliği taşıyan, muazzam üretkenliği ve büyük katkıları nedeniyle Mor Afrem’e ‘‘Süryanilerin Güneşi’’ unvanı verildi. Kendi döneminde edebi alandaki kısırlığı doğurganlığa çeviren Süryani edebiyatının gerçek babası olarak nitelendirilirse, abartı olmayacaktır. Süryanice ve Yunanca edebi dilini Mor Gabriel Manastırında derinleştiren Menbicli Mor Filiksinos (+ 523), 428’de İstanbul Patrikliğine getirilen Nasturius (380-451)’un dedesi Aday’ın tarihi kökenini bugünkü Dara’ya yakın Atik köyüne dayandırmaktadır. Patrik Nastur’un dedesi Aday buradan Maraş’a göç etmiştir10.

Mor Narsay (399-503), tarihi kayıtlara göre ‘‘Doğu Dili’’ lakabıyla anılan Nusaybin Okulu’nu kırk yıl yönetti. Süryanice bilimsel dersler verdi. Burada on iki bölüme ayrılan ve yılın günlerinin sayısına denk düşen üç yüz altmış adet şiirsel söylev yazdı. Nakaratlar, ilahiler, on iki heceli dizeler meydan getirdi.

12. Yüzyıla kadar ününü korumayı başaran Nusaybin okulu11, bölgeye ve özellikle Bağdat halifelerine çok sayıda hekim, filozof, sosyolog-yazar kazandırdı. Süryani ve Helenistik kültürünün Doğu’da yayılmasına katkıda bulundu. Tarihin her döneminde ortak yaşamın esenliği adına ‘’duvarlar yerine köprüler kuran’’ örnek şahsiyetler mevcuttur. Bu örnek şahsiyetlerden biri, Müslüman-Arap yöneticileriyle kurduğu iyi ilişkilerle temayüz eden Aziz Mor Gabriel’dir. Bu ilişkiler sayesinde yörede yaşayan Süryanilerin o dönemi çok fazla zarar görmeden atlatmış olduğu varsayılmaktadır12.

Turabdin yöresinin büyük azizlerinden biri olan Mor Gabreil, 594’te Midyat’a bağlı Beth Kustan (Alagöz) köyünde doğdu. 634-668 yılları arasında Turabdin metropolitliği yaptı.

Nusaybin Okulu KalıntılarıBu bağlamda bir başka örnek şahsiyet, 657’de Midyat Habsus (Merrcimekli) köyünde doğan Mor Şemun d’Zayte’dir. Mor Gabriel Manastırında yetişen bu önemli şahsiyet, 700 yılında Urfa-Harran’a metropolit oldu. Renkli kişiliğiyle Mor Gabriel Manastırının tarihinde çok önemli bir rol oynayan, döneminin parlak simalardan biridir. O, insanlar arasında ayrım yapmayan, toplumsal kesimlerle sıcak ilişki kuran, saygın bir şahsiyettir. O, dönemin Müslüman otoriterleriyle güçlü diyaloglar kuran, Hıristiyanlara kilise, Müslümanlara cami inşa eden örnek bir değerdir. Özellikle Nusaybin’de kendi parasıyla inşa ettiği motifli ve süslü camiye ayrı bir medrese binası ekleyerek burada hizmet sunan müezzin ve hocaların maaşlarını da kendisi ödemekteydi13.

Daralı ismiyle bilinen Mor İvannas Yuhanun (+ 860) Deyrulzafaran (Mor Hananyo) Manastırında yetişmiş iyi bir teologdur. Süryani edebiyatına kazandırdığı eserleriyle saygın bir yazar ve değerli bir şahsiyettir.                               

1008’de Nusaybin’e metropolit olan meşhur Süryani Vakanüvis Mor Eliyo (975-1046) bu şahsiyetlerden sonra Süryani kültürünün edebi dünyasında önemli bir yer kaplamaktadır14.

Mardin Metropoliti Mor Yuhanun (1087-1165), aslen Urfalıdır. Ancak kırk yıllık hizmet maratonunda Mardin’de çok hoş bir seda bıraktı. Dönemin tüm otoriteleri tarafından onurlandıran seçkin bir şahsiyet, parlak bir teolog, bir aydınlık meşalesi idi15. Tarihin takdirle andığı Süryanice dilini ve edebiyatını yaşatma çabaları, günümüzde bu alanda gösterilen girişimlere çok iyi bir örnek teşkil etmektedir. Hizmetlerinden ötürü Mardin merkezde yaşayan Süryanilerin belleğinde büyük onura sahiptir. Günlük konuşmalarda hala anılmaktadır.

Objektif olmak gerekirse, şehrin yöresinde bulunan kırsal bölgelere açıldıkça, filozof ve hukukçu olan Nusaybinli Mor Abdyeşu'u (+ 1318)16 anmamak haksızlık olacaktır. O Süryani edebiyatının parlak bir simasıdır.

Mardin’in tarihi okullarında, manastır ve kiliselerinde yazılan Süryanice eserlerin ana referans kaynağı, büyük ölçüde ilahi sevginin ahlaki donanımlarına dönüktür. ‘’İnsan, hak ve hakikate doğrulukla, yaratılanlara da ahlakla davrandığında insan olur’’  gerçeğinden hareket eden Süryani yazarlar ve düşünürler, edebi alanda zengin bir miras bırakmıştır. İçsel dünyanın temizliğini dışsal dünyanın temizliğine yeğleyen ruhsal zekaları ve eserleriyle, sosyal düşüncenin gelişimine ön ayak olmuş, asma ve çubuk mantığını kavarayarak ortak yaşama katkı sunmuşlardır.

O yazarların düşünce dünyasına göre, insanlık, soğuk ve karanlık boşluklarda değil, insanın içinden geçen yolun aydınlığındadır. O yolun genişliğindedir. O yolun temizliğindedir.

Bütün bu anlatıların penceresinden bakıldığında; Mardin, okunması gereken bir kitaptır. Mardin, yorumlanması gereken bir hikâyedir. Mardin, söylenmesi gereken bir şiirdir. Mardin, bestelenmesi gereken bir güftedir. Mardin, terennüm edilmesi gereken bir bestedir.

Tek kelimeyle, Mardin, kültürlerin grameridir. Bu gramerin temel kurallarında manevileşme ve medenileşme vardır. Ruh ile beden; özgünlük ve özgürlük arasındaki denge vardır. Çünkü maddiyat, maneviyatın önüne geçerse, sevgide de öncelik canlılardan cansızlara doğru değişirse, yol ve gidişat bozulmaya başlar.

İnsanı insan yapan, ve insanca bir hayat sürdürmesini mümkün kılan gerçek güç, (sevgiden gelen) SAMİMİYETTİR. Ve bunun sorumluluğudur. Samimiyetin farkındalığı ve sorumluluğuyla atılmayan adım, başarıya götürmeyecektir. Çünkü samimiyet, hayatın ruhudur. Samimiyet, kazanılması gereken büyük bir savaştır. Samimiyet, ahlaki tutarlılığı önceleyen bir davranış tarzıdır. İnsanın, çevresine ve topluma çeki düzen vermeden önce kendine bakmasıdır. Kendi kör alanlarını yoklamasıdır. Kendine çeki düzen vermesi ve bu bilince varmasıdır. İnsan, hayatın dokusunu, kokusunu, görünür- görünmez boyutlarını samimiyetin ruhuyla kavrar. Bu ruhla tadar. Bu ruhu koruyabildiği ölçüde hayata anlam katar. Hayatın anlamını bulur.

Mardin, kendisine hassasiyetle yaklaşanlara, kadim ruhundan büyüleyici ilhamlar üfler. Başka arayışlarda bulunmayan ruhsal dönüşümler yaşatır. Mardin’in ruhu ve tarihsel mekânları, herkese başka şeyler fısıldamaktadır. Bu tarihsel ortamlara sinen ruh, insanın doğasını anlamak isteyenler için çok güzel ipuçları vermektedir.

Mardin’in dünyaya açılan iki penceresi konumunda bulunan Mor Gabriel ve Deyrulzafaran17 manastırının tarihsel taşları bana çok şey hatırlatıyor, çok şey söylüyor. Ama en çok mağduriyetin içinde debelenen insan onurunun kutsallığını.... ve Mardin’in çok boyutlu ruhuna değer katan Süryani kültürünün savruluşunu haykırıyor...!

Esas olan insan yaşamını ve onurunu korumak ise, büyüme adına mevcut anlamlar içinde ‘‘yeniyi’’ bulmak; kendi ‘‘yenisini’’ geliştirmek için ‘kendi tezini’ yaratabilirse MARDİN, bir ufuk ve bir çıkış noktası olabilir bazı alanlardaki aksaklıklara, tıkanıklıklara...!

Onun için, bütün değerleriyle Mardin, geçmişte olduğu gibi, tekrar özne olabilirse, bölgesel misyonuna güç katacaktır. Kendine özgü değerleriyle demokratik anlayışın ve sosyal gelişimin parametrelerine daha çok katkı sunabilecektir. Bunun da yolu samimi farkındalıktan, kolektif bir vicdandan, kolektif bir bilinçten, kolektif bir akıldan geçmektedir.

‘‘Sevgi ve samimiyet düşüncenin en zor yönüdür’’ sözü hayatın bütün alanları için geçerlidir. Ancak, yolun koşullarına göre, yeni yöntemlerle bu söz, bir bütün olarak Mardin’i daha çok ışıklandırmalıdır, daha çok aydınlatmalıdır. Mardin’in gerçekliğinde daha çok anlam bulmalıdır.

Süryani kültürünün ve edebiyatının içinde bulunduğu verimsizlik, Süryanilerin genel durumundan bağımsız değildir. Aslında şimdiki zaman, eski dönemlerin, tarihsel değişmelerin ve olayların farklı derecelerdeki devamıdır Mardin yöresinin geçmişinde derin izler bırakan, Süryani kültürüne ve edebiyatına ruh veren, toplumsal barış için köprüler kuran aziz şahsiyetlerin düşüncelerini günümüzün düşüncesiyle sentezlemek, yaşama zenginlik katacaktır. Çünkü manayı kanatlandıran o ariflerin düşünceleri, bizi saklı hazinelerimizin kapağını aralamaya götürecektir. Bunun için içimizdeki iyiliği terk etmeden, kötülüğü zorlayan şartlara ve olaylara rağmen, hiçbir kötülüğe başvurmadan, vicdanların ve yüreklerin sesi, ses tonlarından daha güçlü olmalıdır....!

Mahatma Gandi’nin dediği üzere, ‘’vicdanın sesi bütün kanunların üstündedir.’’

Güncelleme Tarihi: 5 Haziran 2018

KAYNAKÇA:

1
Mardin ismiyle kastedilen Mardin’e bağlı bütün ilçelerdir. Mardin, bir yörenin, bir coğrafyanın, umuda kapı açan sosyal bir  labaratuvarın adıdır. Bir zamanlar, Süryani kültürüne ve edebiyatına can katan bilgeliğin diyarı idi. Bu yönüyle Süryanilerin eskimeyen anayurdudur. Yalnızca doğdukları ve büyüdükleri bir yer değil. Alt-üst oluşlara, göçlere ve zorluklara karşın, dinsel-dilsel kültürel varlıklarını hala devam ettirmeye çalıştıkları bir yaşam alanıdır. 
2 Eldeki bütün ansiklopedik mahiyetteki Süryanice sözlükler ve özellikle aşağıda belirtilen kaynaklar, MERDO sözcüğünü kale, müstahkem yer olarak açıklamaktadır. Notar Merdo, Garnizon askeri veya nöbetçisi olarak tanımlanmaktadır.
a. Süryanice-Arapça Leksikon, Van Keldani Metropoliti Mor Evgin Manna, Babil Merkez Yayınları, Beyrut, 1970, s. 417
b. Süryani Dilinin Hazinesi, Süryanice-Süryanice Sözlük, Urmiye Keldani Metropoliti Mor Tuma Odo,II. Bölüm, İsveç Asuri Federasyonu Baskısı, Stockholm, 1979 s. 72
c. Süryanice-Süryanice Sözlük, Lexicon Syriacom, Hasan Bar Bahlul, Paris II S, MDCCCC1, s.1152
d. Süryanice-İngilizce Sözlük, A Compendious, Syriac Dictionary J. Payne Smith (Mrs. Margoliouth) Oxford, At The Clarendon Press, 1903, S. 299
e. Süryanice-İngilizce, İngilizce-Süryanice Sözlük, Gorgias Concise, Syriac-English, English-Syriac Dictionary, Sebastian P. Brock, George A. Kiraz. Gorgias Press 2015, S. 117
3 İsa Yusuf, Afrem, ''Mezopotamya'nın Yıldız Şehirleri'', Avesta, I. Baskı, İstanbul, 2011.
4 Prof. Dr. Afrem İsa Yusuf ‘a göre; Mezopotamyan’ın yıldız şehirleri şunlardır: Urfa, Nusaybin, Diyarbakır, Mardin, Erbil, Kerkük, Süleymaniye, Duhok.
5 Nusaybin Okulu, dünyanın kadim üniversitelerinden biri sayılmaktadır. M.Ö ve M.S Yukarı Mezopotamya’nın birçok şehrinde üniversite vardı. Bunların en ünlüleri, Antakya, Urfa (Urhoy), Kenneşrin ve Nsibin (Nusaybin) akademileridir. Çeşitli dallarda eğitim veren bu üniversitelerde birçok ulustan bilge insan mezun oldu. Eğitimin başlıca dili Süryanice idi. Bunun yanında Yunanca ve İbranice de işlenmekteydi.
6 Cemal Yıldırım, Bilim Tarihi, Remzi Kitabevi Yayınları, İstanbul 1983. s. 71. Ve Medeniyetlerarası Diyalog Uluslarası Sempozyumu, 18-20 Eylül 1998, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Yayınları No: 12, s.167-169.
7 Doru, M. Nesim, ‘‘Süryani Düşüncesinde Metafizik’’, Divan Kitap, I. Baskı, İstanbul, 2016.
8 Efrem İsa Yusuf, ‘‘Mezopotamya’nın Bilim Öncüleri, Süryani Tercüman ve Filoszoflar’’, Doz Yayıncılık, I. Baskı, İstanbul, 2007. Bknz. Önsöz s. 7-9.
9 Mardin yöresinde yetişmiş Süryani dilinin kültürel şahsiyetleri sayıca çoktur. Yaydıkları ışıktan ötürü hepsini saygı ve rahmetle anıyorum. Örneklendirme bakımından burada sadece tanınan ve bilinen bazı şahsiyetlere yer verdim. Bölgesel yaşama büyük katkılar sunan diğer Süryani şahsiyetler, başlı başına bir araştırma konusudur.
10 Rahip Rogee Yusuf Ağras, Süryanice-Arapça İnançsal Risaleleler, Menbecli Mor Filoksinos, I.Bölüm, Darun-Lübnan Ruhana Alşamali Matbaası, I. Baskı, 2007. S. 382-384. 
485’de Menbic’e metropolit olan Mor Filoksinos adı geçen eserde şöyle yazmaktadır: ‘’Aday isminde Maraşlı bir adam vardı. Dara şehrine yakın Atik köyündendi. Eşinin adı, Malka idi. Bu Aday, ihtilaf sonucu Atik köylüsü hamile bir kadına el kaldırır. Kadını döver. Kadın derhal düşük yapar. Erkek çocuğu ölür. Kendisi de can çekişiyordu. Bu nedenden dolayı (Aday) eşini de yanına alarak köyden kaçtı. Göç etti. Sufaniler bölgesi olan Hatuku yöresine yerleşti. Kısa bir süre orada kaldıktan sonra, Samsat şehrine yerleşti. Orada (yani Samsat’ta) iki erkek çocukları doğar. Birincisine Belşamin, küçüğüne Abişum ismini verirler. Aday ve eşi Samsat’ta vefat edince, oğulları Maraş’a yerleşir. Ve Orada evlenirler. Belşamin’in bir oğlu doğar ve ona Teodoros ismini verir. Abişum’un bir oğlu doğar ona Nastur ismini koyar. ........’’ 
11 İsa Yusuf, Afrem, ''Mezopotamya'nın Yıldız Şehirleri'', Avesta, I. Baskı, s. 53, İstanbul, 2011. 
12 Yakup Bilge, 1600 Yıllık Gelenek Mor Gabriel Manastırı, GDK Yayınları 124, I. Baskı, İstanbul, Haziran 2011, s. 57
13 Melfono Zekay Demir, Turabdin’de Bir Süryani Mıhallemi Köyü Habsus, s. 123-128, GDK Yayın No: 198, İstanbul, 2013.
14 Nusaybinli Mor Eliyo, döneminin gözde Süryani yazar ve düşünürlerinden biridir. Günümüzde Doğu Asur Havarisel ismiyle bilinen Doğu Süryani kilisesine mensuptu.
15 İsa Yusuf, Prof. Dr. Afrem, ''Mezopotamya'nın Yıldız Şehirleri'', Avesta, I. Baskı, s. 85, İstanbul,2011.
16 Mor Abdyeşu Brikha, günümüzde Doğu Asur Havarisel ismiyle bilinen Doğu Süryani kilisesinin bir metropolitiydi. Süryanice eserlerinden ötürü döneminin parlak bir dehası kabul edilmektedir..
17 Aslında merkezi konumda bulunan bu iki manastırla beraber Mardin’in sınırları içinde, Mardin’in tanınmasına ve yöresel kalkınmaya dolaylı yollardan hizmet eden 8 ayrı aktif manastır bulunmaktadır. Hem ülke turizmine ve hem bölge turizmine katkı sunan bu manastırlar, derin bir dinginlik ve maduniyet içinde yaşam sürmektedir. Diğer altısı şunlardır: Midyat Mor Hobel ve Mor Abrohom Manastırı, Salah Mor Yakup Manastırı, Hah Meryemana Manastırı, Tur İzlo (İzla Dağı)’da Mor Evgin Manastırı, Mor Malke Manastırı, Mor Yakup d’Kkarno Manastırı.

 
   

   


© Copyright 2008 www.suryaniler.com
tasarım: Web Tasarım